Բենզինի գները Հայաստանում՝ տարածաշրջանային և համաշխարհային համատեքստում

Հայաստանում բենզինի միջին գինը գրեթե համընկնում է համաշխարհային միջին ցուցանիշին՝ կազմելով 1.476 դոլար մեկ լիտրի համար, մինչդեռ ապրիլի 20-ի դրությամբ համաշխարհային միջին գինը 1.49 դոլար է։ Այս տվյալները, որոնք հրապարակվել են Global Petrol Prices-ի կողմից, ցույց են տալիս, որ գները զգալիորեն տարբերվում են աշխարհի տարբեր երկրներում՝ կախված տնտեսական զարգացվածության մակարդակից, նավթի արդյունահանման ծավալներից և պետական քաղաքականությունից։ Սովորաբար, ավելի հարուստ երկրներում բենզինն ավելի թանկ է, իսկ նավթ արդյունահանող և արտահանող պետություններում, ինչպես նաև ավելի աղքատ երկրներում՝ ավելի էժան։ Այս կանոնի նշանավոր բացառություն է ԱՄՆ-ը, որտեղ, չնայած տնտեսական զարգացվածությանը, բենզինի գները համեմատաբար ցածր են։ Գների տարբերությունների հիմնական պատճառներից են բենզինի նկատմամբ կիրառվող հարկերը և պետական սուբսիդիաները։

Տարածաշրջանային համեմատության մեջ Հայաստանը բենզինի գնով գրեթե առաջատար դիրք է զբաղեցնում։ Մեկ լիտր բենզինի միջին գինը Հայաստանում կազմում է 1.476 դոլար։ Սա ավելի բարձր է, քան Վրաստանում (1.324 դոլար), Ադրբեջանում (0.676 դոլար) և Ռուսաստանում (0.813 դոլար)։ Միակ երկիրը, որտեղ գինը մոտ է Հայաստանին կամ փոքր-ինչ բարձր է, Թուրքիան է՝ 1.397 դոլար։ Ադրբեջանը և Ռուսաստանը, լինելով նավթ արդյունահանող խոշոր երկրներ, բնականաբար, ունեն զգալիորեն ավելի ցածր գներ։ Այս տարբերությունները ընդգծում են տարածաշրջանային տնտեսական և հարկաբյուջետային քաղաքականության ազդեցությունը վառելիքի շուկայի վրա։

Համաշխարհային մասշտաբով ամենաէժան բենզինը վաճառվում է Լիբիայում (0.024 դոլար), Իրանում (0.029 դոլար) և Վենեսուելայում (0.035 դոլար), որոնք բոլորն էլ նավթով հարուստ երկրներ են՝ պետական սուբսիդիաների բարձր մակարդակով։ Իսկ ամենաթանկ բենզինը գրանցվել է Հոնկոնգում՝ 4.136 դոլար մեկ լիտրի համար, ինչը պայմանավորված է բարձր հարկերով և սահմանափակ տարածքի վրա բարձր պահանջարկով։ Հայաստանի դիրքը տարածաշրջանային համատեքստում ցույց է տալիս, որ չնայած նավթի սեփական պաշարների բացակայությանը, գները մնում են համաշխարհային միջինին մոտ, ինչը կարող է պայմանավորված լինել ներմուծման ծախսերով և ներքին հարկային քաղաքականությամբ։ Այս տվյալները կարևոր են ինչպես սպառողների, այնպես էլ տնտեսական քաղաքականություն մշակողների համար՝ հասկանալու վառելիքի գնագոյացման բարդ մեխանիզմները։