Ավելի ու ավելի շատ ապացույցներ են ի հայտ գալիս, որ ուսումնական առաջադիմության գլոբալ անկումը, որը սկսվել է 2012 թվականից հետո, անմիջականորեն կապված է դասարաններում գաջեթների տարածման հետ։ Հատկանշական նշան է այն, որ արդյունքների ամենախոշոր անկումը գրանցվել է այն երկրներում, որտեղ դեռահասները առավելագույն ժամանակ են սկսել անցկացնել սարքերում՝ ժամանցային նպատակներով։

ԱՄՆ-ի և Եվրոպայի վիճակագրությունը բացահայտում է խոր ճգնաժամ, որը իզուր փորձում են վերագրել միայն կորոնավիրուսային համավարակին։ Չորրորդ և ութերորդ դասարանների աշակերտների հաջողությունները ճշգրիտ գիտություններում և ընթերցանության մեջ վերադարձել են նախորդ տասնամյակների նվազագույն մակարդակներին։ Եթե 1990-ականներին և 2000-ականներին նկատվում էր կայուն մտավոր վերելք, ապա շրջադարձը տեղի ունեցավ 2010-ականների կեսերին՝ ճիշտ այն ժամանակ, երբ սմարթֆոններն սկսեցին զանգվածաբար տարածվել, իսկ սոցիալական ցանցերը դարձան դեռահասի կյանքի պարտադիր բաղադրիչ։

PISA միջազգային հետազոտության տվյալները հաստատում են այս միտումը Արևմտյան Եվրոպայում։ Բնական գիտությունների արդյունքները սկսել են նվազել 2012 թվականից հետո, իսկ մաթեմատիկայի ցուցանիշները՝ նույնիսկ ավելի վաղ։ ԱՄՆ-ում պատկերը նման է․ ութերորդ դասարանցիների մաթեմատիկայի և ընթերցանության միավորները գագաթնակետին են հասել 2013 թվականին, որից հետո սկսել են կայուն նվազել։ Կարևոր է նշել, որ այս անկման զգալի մասը տեղի է ունեցել 2013-2019 թվականներին՝ այսինքն մինչև համավարակի սկսվելը։ Համավարակը պարզապես արագացրել է այն գործընթացը, որն արդեն ընթացքի մեջ էր։

Տեխնոլոգիաների և առաջադիմության միջև կապը կարող է լինել ինչպես ուղիղ, այնպես էլ անուղղակի։ Սմարթֆոնները դասերի ընթացքում աշխատում են որպես ուշադրությունը շեղող «մեքենաներ»։ Անուղղակի ազդեցությունը դրսևորվում է քնի պակասի, դեպրեսիայի աճի և ուշադրության կենտրոնացման խնդիրների միջոցով, որոնք անխուսափելիորեն ուղեկցում են գաջեթների չափազանց օգտագործմանը։ Հոգնած կամ ընկճված աշակերտը պարզապես ի վիճակի չէ արդյունավետ յուրացնել նյութը, որքան էլ որակյալ լինեն դպրոցական ծրագրերը։

Հատկապես խոսուն է 2022-2024 թվականների շրջանը։ Եթե անկման հիմնական պատճառը համավարակն լիներ, ապա առկա ուսուցման վերականգնմամբ և սահմանափակումների վերացմամբ պետք է տեսնեինք նկատելի վերականգնում։ Սակայն ընթերցանության ցուցանիշները շարունակում են նվազել, իսկ մաթեմատիկան լավագույն դեպքում մնում է նույն մակարդակում։

Վերլուծությունն` Նորայր Սաֆարի