Թագավորական Լոնդոնի քոլեջի հետազոտողները ռազմական խաղերի սիմուլյացիայի միջոցով փորձարկել են GPT-5.2-ը, Claude 4-ը և Gemini 3 Flash-ը։ Սցենարները դասական էին՝ ռեսուրսների պակաս, սահմանային վեճեր, ռեժիմի տապալման սպառնալիք։ Արդյունքը՝ մաքուր կիբեր-ապոկալիպսիս. դեպքերի 95%-ում ԱԻ-ն կիրառել է տակտիկական միջուկային զենք։ Ոչ մի մոդել չի հանձնվել և չի գնացել փոխզիջման, նույնիսկ երբ իրավիճակը իր համար ծայրահեղ վատ էր։ Ավելին՝ հակամարտությունների 86%-ում արձանագրվել են դեպքեր, երբ ԱԻ-ի գործողությունները հանգեցրել են էսկալացիայի, որը զգալիորեն գերազանցել է համակարգի սկզբնական մտադրությունները։

Իրավիճակն ավելի է սրվել ուղիղ միջուկային փոխանակման պահերին։ Երբ մի նեյրոցանց կիրառել է տակտիկական միջուկային հարված, հակառակ կողմը դեէսկալացիայի ճանապարհն ընտրել է ընդամենը 18% դեպքերում։ Մեծամասնության դեպքում ԱԻ-ն նախընտրել է պատասխանել ավելի հզոր հարվածով՝ տեղային հակամարտությունը վերածելով լայնածավալ աղետի։

Այստեղ կարևոր է հասկանալ այդ «ուղեղների» բնույթը։ Այսօր ԱԻ-ն բարձրագույն բանականություն չէ, այլ մեր մշակույթի հսկայական հայելի։ Այն սովորում է սառը պատերազմի, միջուկային ռազմավարությունների և քաղաքական թրիլլերների մասին հսկայական տեքստերից, որտեղ էսկալացիայի սցենարները շատ ավելի մանրամասն են նկարագրված, քան ձանձրալի դիվանագիտական գործընթացները։ Ինչ-որ իմաստով մոդելները պարզապես կանխատեսում են սյուժեի ամենահավանական զարգացումը՝ հենվելով ռազմական հուշագրությունների և աշխարհաքաղաքական կանխատեսումների ժանրային տրամաբանության վրա։

Սակայն գլխավոր խնդիրը ավելի խորն է. ԱԻ-ն զուրկ է վախի զգացումից։ Մեքենաները չունեն ինքնապահպանման բնազդ և մարդկային կյանքի իրական արժեքի ըմբռնում, որոնք 1945 թվականից ի վեր զսպել են աշխարհը միջուկային պատերազմից։ Ալգորիթմների համար միջուկային տաբուն ընդամենը ևս մեկ պարամետր է հավասարման մեջ, ոչ թե բարոյական սահման։

Թեև այսօր ոչ ոք չաթ-բոտերին չի վստահում «միջուկային ճամպրուկի» կառավարումը, առաջատար երկրների ռազմական գերատեսչությունները արդեն ակտիվորեն օգտագործում են ԱԻ-ն որոշումների ընդունման աջակցման համար։ Վտանգն այն է, որ ԱԻ-ն կարող է աղավաղել պետությունների ղեկավարների իրականության ընկալումը՝ կրճատելով մտածելու ժամանակը և ստեղծելով խաղաղ այլընտրանքների բացակայության պատրանք։

Հոդվածը ` կազմեց Նորայր Սաֆարին