Մովիլե քարանձավ (Movile Cave)
Մովիլե քարանձավը գտնվում է Mangalia քաղաքի մոտ, Romania-ում։ Այն բացահայտվել է 1986 թվականին՝ շինարարական հետազոտությունների ժամանակ։
🌍 Ինչու՞ է այն եզակի
Քարանձավը մեկուսացված է եղել մոտ 5–5.5 միլիոն տարի։
Արևի լույսը երբեք չի հասնում ներս։
Օդը պարունակում է մոտ 7–10% թթվածին (արտաքինում՝ ~21%)։
Բարձր է ածխաթթու գազի և հատկապես ջրածնային սուլֆիդի (H₂S) մակարդակը։
Ներսում կա ջերմ, ծծմբային լճակ՝ հարուստ հանքանյութերով։
🧬 Ինչպե՞ս է կյանքը գոյատևում առանց արևի
Սա ամենահետաքրքիր հատվածն է, ազիզ։
Այստեղ սննդային շղթան հիմնված չէ ֆոտոսինթեզի վրա (արևի լույս), այլ՝ քիմոսինթեզի։
Բակտերիաները օգտագործում են ջրածնային սուլֆիդը և մեթանը՝ էներգիա ստանալու համար։ Այդ բակտերիաները ձևավորում են սպիտակ լորձանման շերտեր ջրի մակերեսին։
Դրանցով սնվում են մանր օրգանիզմներ, հետո՝ սարդեր, կարիճանմաններ, խեցգետնակերպեր և այլն։
🐜 Կենդանական աշխարհ
Հայտնաբերվել է 48 տեսակ
Դրանցից 33-ը ամբողջովին էնդեմիկ են (չկան աշխարհի որևէ այլ վայրում)
Կան անաչք սարդեր, գունազուրկ խեցգետնակերպեր, միլիպեդներ, կարիճանմաններ
Շատերը կորցրել են աչքերը և պիգմենտը, որովհետև մթության մեջ դա այլևս պետք չէր։ Փոխարենը զարգացել են շոշափման ու քիմիական զգայարանները։
☣️ Վտանգավոր միջավայր
Ջրածնային սուլֆիդը թունավոր գազ է։
Մարդը կարող է այնտեղ մնալ սահմանափակ ժամանակով։
Մուտքը թույլատրվում է միայն հատուկ գիտնականներին՝ պաշտպանիչ սարքավորումներով։
🌌 «Ստորգետնյա աշխարհի» տեսությունը
Կա վարկած, որ նման փակ էկոհամակարգերը կարող են հիշեցնել ստորգետնյա կենսոլորտի մոդել։
Սակայն գիտականորեն դա բացատրվում է երկրաբանական մեկուսացմամբ և քիմոսինթեզային էվոլյուցիայով, ոչ թե «այլ աշխարհով»։
