Մովիլե քարանձավը գտնվում է Mangalia քաղաքի մոտ, Romania-ում։ Այն բացահայտվել է 1986 թվականին՝ շինարարական հետազոտությունների ժամանակ։

🌍 Ինչու՞ է այն եզակի

Քարանձավը մեկուսացված է եղել մոտ 5–5.5 միլիոն տարի։

Արևի լույսը երբեք չի հասնում ներս։

Օդը պարունակում է մոտ 7–10% թթվածին (արտաքինում՝ ~21%)։

Բարձր է ածխաթթու գազի և հատկապես ջրածնային սուլֆիդի (H₂S) մակարդակը։

Ներսում կա ջերմ, ծծմբային լճակ՝ հարուստ հանքանյութերով։

🧬 Ինչպե՞ս է կյանքը գոյատևում առանց արևի

Սա ամենահետաքրքիր հատվածն է, ազիզ։

Այստեղ սննդային շղթան հիմնված չէ ֆոտոսինթեզի վրա (արևի լույս), այլ՝ քիմոսինթեզի։

Բակտերիաները օգտագործում են ջրածնային սուլֆիդը և մեթանը՝ էներգիա ստանալու համար։ Այդ բակտերիաները ձևավորում են սպիտակ լորձանման շերտեր ջրի մակերեսին։

Դրանցով սնվում են մանր օրգանիզմներ, հետո՝ սարդեր, կարիճանմաններ, խեցգետնակերպեր և այլն։

🐜 Կենդանական աշխարհ

Հայտնաբերվել է 48 տեսակ

Դրանցից 33-ը ամբողջովին էնդեմիկ են (չկան աշխարհի որևէ այլ վայրում)

Կան անաչք սարդեր, գունազուրկ խեցգետնակերպեր, միլիպեդներ, կարիճանմաններ

Շատերը կորցրել են աչքերը և պիգմենտը, որովհետև մթության մեջ դա այլևս պետք չէր։ Փոխարենը զարգացել են շոշափման ու քիմիական զգայարանները։

☣️ Վտանգավոր միջավայր

Ջրածնային սուլֆիդը թունավոր գազ է։

Մարդը կարող է այնտեղ մնալ սահմանափակ ժամանակով։

Մուտքը թույլատրվում է միայն հատուկ գիտնականներին՝ պաշտպանիչ սարքավորումներով։

🌌 «Ստորգետնյա աշխարհի» տեսությունը

Կա վարկած, որ նման փակ էկոհամակարգերը կարող են հիշեցնել ստորգետնյա կենսոլորտի մոդել։

Սակայն գիտականորեն դա բացատրվում է երկրաբանական մեկուսացմամբ և քիմոսինթեզային էվոլյուցիայով, ոչ թե «այլ աշխարհով»։