Ի՞նչ է զիջել Նիկոլ Փաշինյանը․ Իշխան Սաղաթելյանը ներկայացրել է կետերով

Ի՞նչ է զիջել Նիկոլ Փաշինյանը․ Իշխան Սաղաթելյանը ներկայացրել է 18 կետից բաղկացած ցանկ

 

ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, ՀՅԴ Գերագույն մարմնի ներկայացուցիչ Իշխան Սաղաթելյանը ֆեյսբուքյան իր էջում հրապարակել է Նիկոլ Փաշինյանի իշխանության օրոք կատարված քայլերի ցանկը, որոնք նա գնահատում է որպես միակողմանի զիջումներ։

 

Սաղաթելյանը նշել է, որ ցանկը ներկայացրել էր դեռևս 2025 թվականի մարտին։ Նրա խոսքով՝ այն ամբողջական չէ և ներառում է հիմնական զիջումները։

 

1. Սյունիքում դիրքերի հետքաշում։

 

Սաղաթելյանի պնդմամբ՝ 2020 թվականի դեկտեմբերին Փաշինյանի հրամանով հայկական զինված ուժերը հետ են քաշվել զբաղեցրած դիրքերից՝ Ադրբեջանի վերահսկողության տակ թողնելով Սյունիքի գերիշխող դիրքերը։ Նա նշում է, որ այդ քայլը հետագայում հիմնավորվել է պատերազմի սպառնալիքով։

 

2. 2021 թվականի մայիսի ներխուժումները։

 

Պատգամավորի խոսքով՝ մայիսի 12-ին ադրբեջանական ուժերն առանց դիմադրության ներխուժել են Սյունիքի Սև լճի, ապա՝ Գեղարքունիքի Վերին Շորժայի ու Կութի հատվածներ՝ զբաղեցնելով մոտ 41 քառակուսի կիլոմետր տարածք։ Սաղաթելյանը իշխանություններին մեղադրում է ռազմավարական դիրքերը չպաշտպանելու համար։

 

3. Գորիս–Կապան ճանապարհի հատվածը։

 

Սաղաթելյանը որպես հերթական զիջում ներկայացնում է 2021 թվականի նոյեմբերին Գորիս–Կապան միջպետական ճանապարհի 21 կիլոմետրանոց հատվածի և Շուռնուխ գյուղի մի մասի անցումն Ադրբեջանի վերահսկողության տակ։

 

4. Կապան–Ճակատեն ճանապարհը։

 

Նա նշում է, որ 2021 թվականի նոյեմբերի 15-ին ադրբեջանական կողմն անցակետ է տեղադրել այդ ճանապարհին՝ խաթարելով Կապանի և հարակից վեց գյուղերի միջև կարճ ու հարմարավետ հաղորդակցությունը։

 

5. Ներքին Հանդի հատվածը։

 

Ըստ Սաղաթելյանի՝ 2022 թվականի մարտին ադրբեջանական ստորաբաժանումներն առանց կրակոցի շուրջ մեկ կիլոմետր ներխուժել են Ներքին Հանդի վարչական տարածք՝ տեղադրելով վրաններ ու դիրքեր և վերահսկողություն հաստատելով նոր տարածքների նկատմամբ։

 

6. Արցախի հարցում «նշաձողն իջեցնելու» հայտարարությունը։

 

Պատգամավորը 2022 թվականի ապրիլին Փաշինյանի արած հայտարարությունը գնահատում է որպես Արցախի ինքնորոշման իրավունքի պաշտպանությունից հրաժարում և ադրբեջանական նախապայմանի ընդունում։

 

7. Բերձորի, Աղավնոյի և Սուսի հանձնումը։

 

Սաղաթելյանը քննադատում է 2022 թվականի օգոստոսի 25-ին այդ բնակավայրերի անցումն Ադրբեջանի վերահսկողության տակ։ Նրա պնդմամբ՝ Լաչինի միջանցքը հարակից բնակավայրերով հանձնելը նախատեսված չէր 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի եռակողմ հայտարարությամբ։ Նա նշում է նաև Արցախ մտնող գազատարի ու էլեկտրահաղորդման գծի նկատմամբ վերահսկողության կորստի հետևանքները և Տեղ գյուղի մոտ ադրբեջանական առաջխաղացումը։

 

8. 2022 թվականի սեպտեմբերի հարձակումները։

 

Սաղաթելյանի ներկայացրած տվյալներով՝ սեպտեմբերի 13–14-ին Գեղարքունիքի, Սյունիքի և Վայոց ձորի ուղղություններով ադրբեջանական ներխուժումներից հետո զբաղեցված տարածքը հասել է մոտ 220 քառակուսի կիլոմետրի։ Ավելի քան 200 զոհ ունենալը նա կապում է նաև մինչ այդ ռազմավարական դիրքերի կորստի հետ։

 

9. Արցախն Ադրբեջանի կազմում ճանաչելը։

 

Պատգամավորը քննադատում է 2022 թվականին Պրահայում և 2023 թվականին Գրանադայում ձեռք բերված պայմանավորվածությունները։ Նա ընդգծում է Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականության ճանաչումը՝ 86,6 հազար քառակուսի կիլոմետր տարածքով, և պնդում, որ Բաքուն համարժեք հստակությամբ չի ճանաչել Հայաստանի տարածքային ամբողջականությունն ու սահմանները։ Լաչինի միջանցքի արգելափակումը նա ևս կապում է այդ հայտարարությունների հետ։

 

10. Արցախահայության անվտանգության հարցը։

 

Սաղաթելյանը Փաշինյանին մեղադրում է 2023 թվականի սեպտեմբերյան հարձակման ժամանակ արցախահայությանը միայնակ թողնելու և շուրջ 120 հազար մարդու անվտանգության ապահովման պատասխանատվությունից հրապարակայնորեն հրաժարվելու համար։

 

11. Ադրբեջանցիների վերադարձն առանց փոխանակման։

 

Նա հիշատակում է 2024 թվականի փետրվարի 28-ին Տեղ համայնքի հատվածում հայկական կողմն անցած Ռոււսլան Փենահլիին Ադրբեջանին վերադարձնելը։ Նույն համատեքստում անդրադառնում է նաև Սյունիք ներթափանցած ադրբեջանցիների վերադարձին, որոնցից մեկը, ըստ հրապարակման, Կապանում սպանել էր ՀՀ քաղաքացու։ Սաղաթելյանը քննադատում է նրանց վերադարձն առանց հայ գերիների հետ փոխանակման։

 

12. Տավուշի սահմանային փոփոխությունները։

 

Սաղաթելյանը 2024 թվականին Տավուշում իրականացված քայլերը ներկայացնում է որպես պատերազմի սպառնալիքի ներքո կատարված միակողմանի զիջում՝ նշելով հայկական ուժերի հետքաշումը և չորս գյուղերի տարածքների անցումն ադրբեջանական վերահսկողության տակ։

 

13. Արցախահայերի իրավունքների և վերադարձի հարցը։

 

Նրա պնդմամբ՝ Ադրբեջանի պահանջով Փաշինյանը հրաժարվել է բանակցություններում քննարկել արցախահայերի իրավունքների պաշտպանությունն ու վերադարձը՝ Արցախի հարցը համարելով փակված։ Պատգամավորը դա գնահատում է որպես Արցախում Ադրբեջանի իրականացրած գործողությունները լեգիտիմացնելու փորձ։

 

14. Նոր Սահմանադրության հարցը։

 

Սաղաթելյանը նշում է, որ Ադրբեջանը բանակցություններում նախապայման է ներկայացրել Հայաստանի Սահմանադրության փոփոխությունը։ Նա այդ պահանջի հետ է կապում Փաշինյանի՝ նոր Սահմանադրություն ընդունելու անհրաժեշտության և հանրաքվեի անցկացման ժամկետների վերաբերյալ հայտարարությունները։

 

15. ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի լուծարումը։

 

Ըստ հրապարակման՝ Իլհամ Ալիևը պահանջել է համատեղ դիմում ներկայացնել ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի լուծարման համար։ Սաղաթելյանը նշում է, որ Փաշինյանն իր գրառմամբ համաձայնել է կատարել այդ պահանջը։

 

16. Միջազգային հայցերի հետքաշում և սահմանին երրորդ երկրների ուժերի չտեղակայում։

 

Պատգամավորի խոսքով՝ բանակցվող փաստաթղթում երկար ժամանակ չհամաձայնեցված էին մնում միջազգային դատարաններից հայցերը հետ վերցնելու և սահմանին երրորդ երկրների ուժեր չտեղակայելու վերաբերյալ դրույթները։ Նա հիշատակում է Ադրբեջանի՝ 2025 թվականի մարտի հայտարարությունը, թե Հայաստանը համաձայնել է նաև այդ կետերին, և դա գնահատում որպես հերթական զիջում։ Սաղաթելյանն անդրադառնում է նաև Հայաստանի ապառազմականացման ադրբեջանական պահանջին։

 

17. «Խաղաղության օրակարգի դեմ» գործողությունների վերաբերյալ դրույթը։

 

Սաղաթելյանը քննադատում է համաձայնագրում ամրագրված այն կետը, որով կողմերը պարտավորվում են պայքարել երկրի ներսում «խաղաղության օրակարգի դեմ» գործողությունների նկատմամբ։ Նրա գնահատմամբ՝ այդ ձևակերպումը կարող է Ադրբեջանին Հայաստանի ներքին գործերին միջամտելու հնարավորություն տալ։

 

18. Ականապատ տարածքների քարտեզների փոխանցումը։

 

Սաղաթելյանի ներկայացրած տվյալներով՝ 2021 թվականի հունիսի 12-ին, հուլիսի 3-ին, հոկտեմբերի 19-ին, նոյեմբերի 1-ին և նոյեմբերի 29-ին Ադրբեջանին փոխանցվել են Արցախում ականապատ դաշտերի վերաբերյալ 972 տեղեկամատյաններ, իսկ 2024 թվականի հունվարին՝ ևս ութը։ Նա պնդում է, որ դրանք փոխանցվել են առանց նախապայմանների և ունեցել են բացառիկ նշանակություն, քանի որ առանց այդ քարտեզների տարածքների ականազերծումը կարող էր տևել 10–15 տարի։

 

Հրապարակման եզրափակիչ հատվածում Սաղաթելյանը նշում է, որ այս ցանկում ներառված չեն 44-օրյա պատերազմի հետևանքով կրած կորուստները՝ Արցախը, պատմամշակութային ժառանգությունը, զոհերն ու մյուս ծանր հետևանքները։ Նրա գնահատմամբ՝ թվարկված քայլերը միակողմանի զիջումներ են՝ Ալիևի հետ գրավոր կամ բանավոր պայմանավորվածությունների շրջանակում։

 

Սաղաթելյանը նաև պնդում է, որ Ադրբեջանի պահանջները չեն ավարտվում։ Նա դրանց շարքում նշում է Մինսկի խմբի լուծարումը, Հայաստանի Սահմանադրության փոփոխությունը, «միջանցքի» տրամադրումը, ադրբեջանցիների բնակեցումը Հայաստանում և «անկլավների» հանձնումը։

 

Եզրափակելով՝ պատգամավորը Փաշինյանին մեղադրում է փաստերը խեղաթյուրելու և իր պատասխանատվությունը քողարկելու փորձերի համար։