Հայաստանում ներկայացրել են, թե ինչպես են վերահսկելու Ամուլսարի ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա

Ամուլսարի հանքավայրում բնապահպանական վերահսկողությունը ներառում է երկու հիմնական ուղղություն՝ ընկերության կողմից իրականացվող մշտադիտարկում և պետական մարմինների վերահսկողություն։ Այս մասին հայտարարել է «Լիդիան Արմենիա» ընկերությունում Հայաստանի կառավարության ներկայացուցիչ Գնել Սանոսյանը։

2026 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Հայաստանում տեղի է ունեցել Ամուլսարի հանքավայրի շահագործման մեկնարկին նվիրված արարողություն, որին ներկա է եղել վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը։

«Ընկերությունում աշխատում են բնապահպանական հարցերի համար պատասխանատու մասնագետներ։ Նրանք պարբերաբար մշտադիտարկում են իրականացնում և հետևում շրջակա միջավայրի հնարավոր փոփոխություններին։ Զուգահեռաբար պետական գերատեսչություններն ու ոլորտի մասնագետները ստանում են համապատասխան տեղեկություններ և որոշակի պարբերականությամբ ստուգումներ անցկացնում»,– Հայաստանի Հանրային հեռուստատեսությանը տված հարցազրույցում նշել է Սանոսյանը։

Նրա խոսքով՝ հանքավայրի շահագործման փուլին անցնելուց հետո պարբերաբար մշտադիտարկվում են տարբեր ցուցանիշներ, այդ թվում՝ ջրի և օդի վիճակը։ Սա թույլ է տալիս արձանագրել ելակետային ցուցանիշների համեմատ տեղի ունեցած փոփոխությունները և գնահատել ձեռնարկության հնարավոր ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա։

«Ընկերությունը նաև ներգրավում է միջազգային մասնագետների՝ մասնագիտական ուսումնասիրություններ իրականացնելու և բազմիցս քննարկման առարկա դարձած բնապահպանական հարցերը վերլուծելու համար»,– ասել է Սանոսյանը։

Ամուլսարի հանքավայրի շահագործման շրջանակում համայնքներին հատկացվող վճարումները կհասնեն տարեկան 9 միլիոն դոլարի

Սանոսյանը հայտարարել է, որ հանքավայրը շահագործող ընկերությունը պարտավորվում է շինարարության փուլում համայնքներին վճարել տարեկան 7 միլիոն դոլար, իսկ շահագործման փուլին անցնելուց հետո՝ տարեկան 9 միլիոն դոլար։

«Շինարարության փուլ է համարվում 2025 թվականի կեսերից մինչև 2026 թվականի ավարտն ընկած ժամանակահատվածը՝ մոտ մեկուկես տարի։ Համաձայն պայմանագրի՝ այդ ժամանակահատվածում ընկերությունը պարտավորվում է համայնքներին վճարել 10,5 միլիոն դոլար»,– նշել է նա։

Նրա խոսքով՝ հանքավայրի շահագործման փուլին անցնելուց հետո տարեկան վճարումները կավելանան՝ հասնելով 9 միլիոն դոլարի։ Միաժամանակ նախատեսված է հաշվարկի հատուկ բանաձև, որը հաշվի է առնում յուրաքանչյուր եռամսյակի արդյունքներով ոսկու գինը։

Սանոսյանը նշել է, որ հաշվի առնելով միջոցների զգալի ծավալը և դրանք համայնքների համար կարևոր ուղղություններին տրամադրելու անհրաժեշտությունը՝ համայնքների ու մարզպետարանների հետ համատեղ մշակվել է այդ միջոցների բաշխման և օգտագործման մեթոդաբանություն։

Մասնավորապես, սահմանվել են համայնքների կողմից հայտերի ներկայացման կարգը և այն ուղղությունները, որոնց համար կարող են ծախսվել գումարները։ Այս ծրագրերի իրականացման համար ստեղծվել է Ամուլսարի զարգացման առանձին հիմնադրամ։ Ներկայում շարունակվում են դրա գործունեության հետ կապված իրավական ընթացակարգերը։ Հիմնադրամը զարգացման ծրագրեր կիրականացնի համայնքների հետ համագործակցությամբ։

«Մենք մեծ վստահությամբ ակնկալում ենք, որ այս ծրագրերի իրականացման արդյունքում հանքավայրի հարևանությամբ գտնվող բնակավայրերը էապես կփոխվեն»,– հայտարարել է Սանոսյանը։

Հանքավայրի պաշարները կբավականացնեն մինչև 2038 թվականը

Սանոսյանի խոսքով՝ տարեկան որոշակի ծավալով ոսկու արդյունահանման դեպքում հանքավայրի առկա պաշարները կբավականացնեն մինչև 2038 թվականը։

Հանքավայրի փակման գործընթացի մեկնարկից հետո նախատեսված է տարածքի ռեկուլտիվացիա՝ վերականգնում։ Ինչպես պարզաբանել է Սանոսյանը, գործընթացը կիրականացվի սահմանված փաստաթղթերին համապատասխան և կավարտվի հանքավայրի փակմամբ, տարածքի վերականգնմամբ ու կանաչապատմամբ։

Միաժամանակ, եթե հետագա երկրաբանական ուսումնասիրությունների ընթացքում հայտնաբերվեն լրացուցիչ պաշարներ, այդ թվում՝ ավելի մեծ խորություններում, հանքավայրի շահագործման ժամկետը կարող է երկարաձգվել։

Դրա համար ընկերությունը պետք է լրացուցիչ ուսումնասիրություններ իրականացնի, դրանց արդյունքները ներկայացնի համապատասխան պետական մարմիններին և ստանա նոր թույլտվություններ։ Այդ դեպքում լիցենզիայի գործողության ժամկետը կարող է երկարաձգվել։

Ամուլսարի մասին

Ամուլսարի ոսկու հանքավայրը գտնվում է Հայաստանի հարավ-արևելքում՝ Ջերմուկ առողջարանային քաղաքից 13 կմ հեռավորության վրա։ Հաստատված պաշարները կազմում են 73 տոննա ոսկի և 294 տոննա արծաթ։ Ծրագիրն իրականացնում է «Լիդիան Արմենիա» ընկերությունը, որի բաժնետոմսերի 12,5 տոկոսը պատկանում է Հայաստանի կառավարությանը։

Ծրագրում պետական և մասնավոր ներդրումների ծավալը գերազանցում է 750 միլիոն դոլարը։ Ակնկալվում է, որ հանքավայրի շահագործումից տարեկան հարկային մուտքերը կգերազանցեն 100 միլիոն դոլարը։ Ընկերությունը նաև պարտավորվել է ավելի քան 100 միլիոն դոլար ուղղել հարակից Ջերմուկ, Վայք և Սիսիան համայնքների զարգացմանը՝ տարեկան հատկացնելով մինչև 9 միլիոն դոլար։ Ծրագիրը նախատեսված է մինչև 2039 թվականը։

Ծրագրի իրականացումը մի քանի տարի ուղեկցվել է բնապահպանների և տեղացի բնակիչների բողոքներով։ Նրանք մտահոգված էին Ջերմուկի ջրային պաշարների և Սևանա լճի հնարավոր աղտոտմամբ։ Կազմակերպվել են բողոքի ակցիաներ՝ հանքավայրում աշխատանքները դադարեցնելու պահանջով։

#Ամուլսար #ԳնելՍանոսյան #ԲնապահպանականՎերահսկողություն