Սրացման սցենարները հիմա արդեն իրական ռիսկի գոտում են, որովհետև հենց այսօր՝ 2026-ի փետրվարի 20-ին, Թրամփը բաց տեքստով ասել է, որ դիտարկում է Իրանի նկատմամբ “սահմանափակ” ռազմական հարվածը։ � Միաժամանակ ԱՄՆ ռազմա-պլանավորումն արդեն «խորացված» փուլում է նկարագրվում՝ տարբերակներով, որոնք կարող են ներառել նաև որոշ ղեկավարների թիրախավորում։ �

Reuters +1

Reuters

Սրացման հիմնական սցենարները

1) «Դիվանագիտություն՝ բայց ճնշմամբ»

Կողմերը շարունակում են բանակցային գիծը, իսկ ռազմական շարժերը ծառայում են որպես շանտաժ/ճնշում։ Իրանի ԱԳՆ-ն էլ խոսում է հակառաջարկի մասին։ �

Հայաստանի համար՝ ամենահարմար սցենարը, բայց նույնիսկ այստեղ մնում են նավթի/փոխադրումների թանկացման և ապահովագրական ռիսկերի հետևանքներ։

Reuters

2) «Սահմանափակ հարված» (կարճ, կետային, բայց բարձր արձագանքով)

ԱՄՆ-ը կարող է փորձել սահմանափակ հարվածով ստիպել զիջումների։ Սակայն Իրանի պատասխանը կարող է լինել ասիմետրիկ՝ բազաների, նավագնացության, պրոքսի խմբերի միջոցով։

Հայաստանի համար վտանգը՝ արագ տնտեսական շոկ՝ վառելիք, տրանսպորտ, ապահովագրություն, և տարածաշրջանային անկայունություն։

3) «Ծովային սրացում»՝ Հորմուզ/Օմանի ծոց

Սա շատ վտանգավոր ենթասցենար է, որովհետև շղթայական ազդեցությունը գլոբալ է. ԱՄՆ-ը նույնիսկ պաշտոնապես խորհուրդ է տվել նավերին հնարավորինս հեռու մնալ Իրանի ջրերից։ � Իրանը նաև ժամանակավոր փակման/վարժանքների մասին է հաղորդվել։ �

Հայաստանի համար՝ վառելիքի թանկացում, մատակարարումների ուշացում, լոգիստիկ ծախսերի աճ։

Reuters

Reuters

4) «Տարածաշրջանային հրթիռային փոխհրաձգություն»՝ բազաների վրա

Իրանական հռետորաբանությունում բացվում է «բոլոր բազաները» տրամաբանությունը (Սաուդյան, Քաթար, Բահրեյն և այլն)՝ ինչը կարող է հրահրել լայն պատասխան և երկարացնել ճգնաժամը։

Հայաստանի համար՝ երկրորդային սանկցիաների/ֆինանսական վերահսկողության խստացում, բեռնափոխադրումների/բանկային գործարքների դժվարացում։

5) «Լայն պատերազմ + նոր ճակատներ»

Ամենավատ տարբերակը՝ հարվածներ, երկարատև ցիկլ, պրոքսիների ակտիվացում, կիբերհարձակումներ, ներտարածաշրջանային անկայունություն։

Հայաստանի համար՝ անվտանգության միջավայրի կտրուկ վատացում, նաև այն ռիսկը, որ հարևան հակառակորդները կարող են փորձել օգտվել քաոսից։

Հայաստանի համար կոնկրետ վտանգները

Տնտեսություն և լոգիստիկա

Իրանով անցնող ուղու խափանումներ. 2025-ի սրացումների ժամանակ արդեն եղել են դեպքեր, երբ հայկական բեռները կանգնել են Իրանի ճանապարհներին ու Բենդեր-Աբբասի նավահանգստում։ �

«Ազատ Եվրոպա/Ազատություն» ռադիոկայան +1

Վառելիք/տրանսպորտի թանկացում՝ նույնիսկ առանց պատերազմի՝ միայն նավագնացության ռիսկի պատճառով։ �

Reuters +1

Անվտանգություն

Հայաստանի Արտաքին հետախուզության ծառայության 2026-ի գնահատականներում նշվում է, որ Իրան–Իսրայել փոխադարձ հարվածների ռիսկը կպահպանվի 2026-ին և կարող է ընդլայնել Հայաստանի անվտանգության խնդիրների շրջանակը։ �

Armenpress +1

Եթե տարածաշրջանն ուժեղ շեղվում է «կրակի մեջ», աճում է սահմանային լարվածության/սադրանքների հավանականությունը (քաղաքական պատուհաններ բացվում են)։ �

Reuters

Դիվանագիտական ճնշում

Հայաստանին կարող են փորձել «դասավորել ճամբարների մեջ»՝ պահանջելով ավելի հստակ դիրքորոշումներ (հատկապես, եթե խոսքը հասնի սանկցիաների խստացման կամ ռազմական բեռնափոխադրումների թեմային)։

Ինչ կարող է անել Հայաստանը՝ նվազեցնելու վնասը (պրակտիկ քայլեր)

Լոգիստիկ պլան B/C․ արագ պատրաստ լինել բեռնափոխադրումների վերաուղղորդման (Վրաստանով/Սև ծովով) ու պահեստների ապահովման՝ հատկապես վառելիք, դեղորայք, ռազմավարական ապրանքներ։

Ֆինանսական ռիսկերի կառավարում․ բանկային/ապահովագրական սահմանափակումների դեպքում՝ գործարքների այլընտրանքային մեխանիզմներ (օրինական և թափանցիկ)։

Կիբերանվտանգության բարձրացում՝ ճգնաժամերին սովորաբար կից գնում են կիբերհարձակումներ։

Քաղաքացիական պատրաստվածություն (ոչ թե խուճապ)․ տեղեկատվական հիգիենա, պաշտոնական աղբյուրների մշտադիտարկում, հատկապես եթե ունեք ուղևորություններ դեպի տարածաշրջան։

Դիվանագիտական “չեզոքություն + կանխարգելում”․ խուսափել հռետորաբանությունից, որը Հայաստանին դարձնում է կողմերից մեկի «մարտադաշտային հավելում»։