Աղանդավորները Հայաստանում․ Մաս 2

Քաղաքական ազդեցություն, վերահսկվող ընտրազանգված և արտաքին շահեր

Հայաստանում գործող ոչ ավանդական կրոնական կառույցների թեման շարունակում է մնալ լուրջ քննարկումների կենտրոնում։ Հատկապես վերջին տարիներին ավելի հաճախ են հնչում պնդումներ, որ այդ կառույցները ոչ միայն հոգևոր դաշտում են գործում, այլ նաև ակտիվ ներգրավված են քաղաքական գործընթացներում։

«Հոգևոր և ազգային արժեքների ազգային ճակատի» ՀԿ ղեկավար Ալեքսանդր Ամարյանի գնահատմամբ՝ Հայաստանում գործող մի շարք կրոնական կազմակերպություններ այսօր ուղղակիորեն կամ անուղղակիորեն ներգրավված են քաղաքականության մեջ և շահագրգռված են գործող իշխանության պահպանմամբ։

Վերահսկվող ընտրազանգված

Ամարյանի խոսքով՝ նման կառույցների ազդեցության հիմնական գործիքը իրենց հետևորդների նկատմամբ վերահսկողությունն է։ Նրա պնդմամբ՝ ընտրությունների ժամանակ հնարավոր է հեշտությամբ ուղղորդել մեծ թվով մարդկանց քվեները։

Նրա ներկայացմամբ՝ մեխանիզմը պարզ է․

քաղաքական ուժերը ֆինանսական աջակցություն են տրամադրում կրոնական կառույցների ղեկավարներին, իսկ վերջիններս իրենց հավաքների ընթացքում ուղղակիորեն հորդորում են, թե որ ուժին պետք է աջակցել։ Որոշ դեպքերում քաղաքական գործիչներն անձամբ են հրավիրվում այդ հավաքներին՝ քարոզչություն իրականացնելու նպատակով։

Այս մոդելը, ըստ նրա, հնարավորություն է տալիս ձևավորել վերահսկվող ընտրազանգված, որը գործում է ոչ թե անհատական որոշմամբ, այլ առաջնորդի ցուցումով։

Քաղաքական ներգրավվածության պատմություն

Ամարյանը նշում է, որ կրոնական կառույցների ակտիվ քաղաքական ներգրավվածությունը նոր երևույթ չէ։ Նրա գնահատմամբ՝ դեռ 2015 թվականից այդ կառույցները սկսել են ակտիվ դեր ունենալ քաղաքական գործընթացներում, իսկ 2018 թվականի ընտրությունների ընթացքում որոշ խմբեր արդեն հայտնվել են իշխանության շրջանակներում։

Նրա խոսքով՝ նման ներգրավվածությունը կարող է բացատրել նաև այն դեպքերը, երբ նորաստեղծ քաղաքական ուժերը կարճ ժամանակում հավաքում են մեծ թվով ձայներ։

Արտաքին կապեր և ազդեցություններ

Բանախոսը նաև մտահոգություն է հայտնում այն մասին, որ Հայաստանում գործող որոշ կրոնական կառույցներ ունեն արտաքին կապեր։ Նրա պնդմամբ՝ կան կազմակերպություններ, որոնք կապեր ունեն Թուրքիայի կամ ադրբեջանական կրոնական շրջանակների հետ։

Ավելին, նա նշում է, որ Հայաստանում այսօր գործում են աշխարհի տարբեր երկրներից ներմուծված գրեթե բոլոր կրոնական շարժումները, և դրանցից յուրաքանչյուրը կարող է սպասարկել որոշակի արտաքին շահեր։

Անվտանգության հարցը

Ամարյանի հայտարարությունների ամենակոշտ հատվածը վերաբերում է ազգային անվտանգությանը։ Նրա կարծիքով՝ տարածաշրջանային զարգացումների արդյունքում Հայաստանը դարձել է տարբեր արտաքին ուժերի գործունեության հարթակ։

Նա հիշեցնում է, որ ժամանակին նման կենտրոններ էին համարվում Թուրքիան, Լիբիան և Սիրիան, իսկ այսօր՝ ըստ նրա, այդ դերակատարությունը մասամբ տեղափոխվել է Հայաստան։

Նրա գնահատմամբ՝ երկրի հատուկ ծառայությունները շեղվել են իրենց հիմնական առաքելությունից և ավելի շատ զբաղվում են տնտեսական բնույթի գործերով, մինչդեռ ազգային անվտանգության ապահովման հարցերը երկրորդ պլան են մղվել։

Վիճահարույց գնահատականներ և հանրային քննարկում

Ամարյանի տեսակետները, սակայն, միանշանակ չեն ընդունվում հասարակության կողմից։ Մասնագետների մի մասը նշում է, որ նման պնդումները պահանջում են մանրակրկիտ ուսումնասիրություն և փաստական հաստատում։

Այնուամենայնիվ, հարցը մնում է արդիական․

որքանո՞վ կարող են կրոնական կառույցները ազդել քաղաքական գործընթացների վրա, և որտե՞ղ է անցնում հոգևոր գործունեության և քաղաքական ազդեցության սահմանը։

Եզրակացություն

Հայաստանում կրոնական կառույցների և քաղաքականության փոխկապակցվածությունը շարունակում է մնալ բարդ և բազմաշերտ թեմա։

Մի կողմից՝ խոսվում է վերահսկվող ընտրազանգվածների և արտաքին ազդեցությունների մասին, մյուս կողմից՝ պահանջվում է հավասարակշռված և փաստերի վրա հիմնված քննարկում։

Հստակ է մեկ բան․

թեման պահանջում է խորքային ուսումնասիրություն, հանրային բաց քննարկում և պետական հստակ քաղաքականություն՝ ապահովելու թե՛ կրոնական ազատությունները, թե՛ ազգային անվտանգությունը։